Tabletka, która ma powstrzymać wypadanie włosów
Prawdopodobnie już o nich słyszałeś. Być może lekarz rodzinny wspomniał o nich mimochodem. A może o drugiej w nocy wpadłeś w wir Reddita i przez godzinę przeglądałeś sprzeczne wątki. Być może już wypróbowałeś jeden z nich.
W dyskusjach na temat leczenia wypadania włosów dominują dwa leki. Są dostępne od dziesięcioleci, można je kupić w aptekach w całej Europie, a stosują je miliony ludzi. Jednak różnica między tym, co ludzie sądzą o działaniu tych leków, a tym, co faktycznie pokazują badania kliniczne, jest większa, niż większości osób się wydaje.
To nie jest poradnik dotyczący przepisywania leków. To rzetelne spojrzenie na naukę – ponieważ jeśli tracisz włosy, zasługujesz na rzetelne informacje, a nie na reklamowe slogany.
Dwa główne leki
Pierwszy lek – minoksydyl – został pierwotnie opracowany w latach 70. jako środek na nadciśnienie. Naukowcy zauważyli niezwykły efekt uboczny: stymulował on wzrost włosów. Został on następnie przekształcony w preparat do miejscowego stosowania na skórę głowy i jest szeroko stosowany od lat 80. XX wieku. Jest dostępny bez recepty w postaci płynu lub pianki, którą nakłada się bezpośrednio na skórę głowy.
Drugi lek — finasteryd — działa zupełnie inaczej. Blokuje on określony enzym, który przekształca testosteron w silniejszą formę (dihydrotestosteron, czyli DHT), która z czasem powoduje kurczenie się mieszków włosowych. Przyjmuje się go codziennie w postaci tabletek doustnych i wymaga recepty.
Oba leki są klasyfikowane jako środki stosowane w leczeniu łysienia androgenowego — typowego, uwarunkowanego genetycznie przerzedzania się włosów, które dotyka około 50% mężczyzn w wieku 50 lat i do 40% kobiet w wieku 70 lat.1
Co wskazują dowody naukowe: minoksydyl
Dowody dotyczące minoksydylu są naprawdę solidne, szczególnie w przypadku mężczyzn. Przegląd systematyczny Cochrane’a — uważany za złoty standard analizy dowodów medycznych — wykazał, że miejscowo stosowany minoksydyl w stężeniu 5% powodował statystycznie istotny odrost włosów w porównaniu z placebo.2
W przypadku kobiet sytuacja jest bardziej złożona. Na większości rynków europejskich do stosowania u kobiet zatwierdzono preparat o stężeniu 2%, przy czym stężenie 5% daje lepsze wyniki, ale u niektórych kobiet może czasami powodować niepożądany wzrost owłosienia na twarzy.3
Istotne zastrzeżenie, o którym większość osób nie jest informowana:
Minoxidil nie leczy przyczyny wypadania włosów. Stymuluje on przepływ krwi do mieszków włosowych i przedłuża fazę wzrostu w cyklu włosowym. W momencie zaprzestania stosowania wypadanie włosów zazwyczaj powraca — często bardzo szybko. W języku klinicznym jest to terapia, a nie lekarstwo.2
Nie działa też u wszystkich. Wskaźniki skuteczności w badaniach znacznie się różnią, a naukowcy uważają, że może to częściowo wynikać ze stanu skóry głowy i mieszków włosowych w momencie rozpoczęcia leczenia — co prowadzi nas do tego, dlaczego przed rozpoczęciem jakiegokolwiek leczenia ważne jest zrozumienie przyczyny.

Co wskazują dowody naukowe: finasteryd
W przypadku mężczyzn istnieją mocne dowody na skuteczność finasterydu. Przełomowe randomizowane badanie kontrolowane opublikowane w czasopiśmie „Journal of the American Academy of Dermatology” wykazało, że u 83% mężczyzn przyjmujących finasteryd nie odnotowano dalszego wypadania włosów w ciągu dwóch lat, a u 66% zaobserwowano widoczny odrost włosów.4
Jednak u części stosujących ten lek — szacunki w badaniach klinicznych wahają się od 1% do 5% — zgłaszano skutki uboczne o charakterze seksualnym, w tym obniżone libido i zaburzenia erekcji. Bieżące dane po wprowadzeniu leku na rynek budzą wątpliwości co do tego, czy w niewielkiej liczbie przypadków skutki te utrzymują się po odstawieniu leku, choć dowody w tej kwestii pozostają kontrowersyjne.5
W przypadku kobiet sytuacja jest bardziej ograniczona. Finasteryd jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży lub mogących zajść w ciążę ze względu na ryzyko uszkodzenia płodu. Istnieją dane dotyczące kobiet po menopauzie, ale są one znacznie skromniejsze, a w większości krajów UE lek ten nie jest zatwierdzony do stosowania u kobiet bez nadzoru specjalisty.6
Pytanie, na które te leki nie potrafią odpowiedzieć
Oto kwestia, o której nie mówi się wystarczająco dużo.
Oba leki zakładają, że wypadanie włosów jest spowodowane wrażliwością na DHT i miniaturyzacją mieszków włosowych — klasycznym wzorcem genetycznym. Jednak wypadanie włosów ma wiele przyczyn. Przewlekłe zapalenie skóry głowy. Nadmierny rozrost bakterii zaburzający zdrowie mieszków włosowych. Niedobór żelaza. Zaburzenia czynności tarczycy. Zmiany hormonalne związane z menopauzą. Łysienie telogenowe wywołane stresem lub chorobą.
Przyjmowanie leków ukierunkowanych na DHT, gdy wypadanie włosów jest spowodowane stanem zapalnym lub niedoborem składników odżywczych, jest równoznaczne z naprawianiem przeciekającego dachu poprzez położenie nowej tapety. Podstawowy problem pozostaje ten sam.
Dlatego tak ważne jest zrozumienie rzeczywistego stanu skóry głowy i mieszków włosowych — przed podjęciem jakiegokolwiek długoterminowego leczenia.

Co możesz zrobić już teraz
Jeśli rozważasz stosowanie leków na wypadanie włosów:
- Porozmawiaj o tym z lekarzem rodzinnym lub dermatologiem, który najpierw wykluczy możliwe przyczyny medyczne (tarczyca, ferrytyna, badania hormonalne)
- Zrozum, że jest to długotrwałe zobowiązanie — zaprzestanie stosowania zazwyczaj powoduje cofnięcie się efektów
- Pamiętaj, że reakcja na leczenie różni się znacznie u poszczególnych osób i zależy od stanu Twojej skóry głowy
Jeśli nie jesteś pewien, dlaczego wypadają Ci włosy, najlepszym pierwszym krokiem jest wizyta u lekarza pierwszego kontaktu lub dermatologa, który obejrzy Twoją skórę głowy i zleci badania krwi pozwalające wykluczyć przyczyny medyczne. Nie kolejna wyszukiwarka Google. Nie domowe kuracje kupione w sieci.
Pomocne jest również prowadzenie rejestru: kiedy zaczęło się wypadanie włosów, co zmieniło się w Twoim życiu lub w przyjmowanych lekach w tym okresie oraz jak wygląda Twoja skóra głowy i włosy na przestrzeni tygodni. Aplikacja Scalp Score zapewnia Ci miejsce, w którym możesz to robić — fotodziennik zawierający Twoje własne zdjęcia, notatki z dni mycia włosów oraz wyniki badań krwi przedstawione obok opublikowanych wartości referencyjnych.
Podsumowanie
Minoxidil i finasteryd to sprawdzone, poparte dowodami naukowymi metody leczenia określonych rodzajów wypadania włosów. Najsilniejsze dowody dotyczą mężczyzn z genetycznie uwarunkowanym przerzedzeniem włosów. W przypadku kobiet sytuacja jest bardziej skomplikowana, a leki te wiążą się z ograniczeniami, które sprawiają, że nadzór lekarza pierwszego kontaktu lub specjalisty jest niezbędny.
Jednak leczenie farmakologiczne jest odpowiedzią na schorzenie — nie zastępuje jednak zrozumienia jego przyczyn. Najskuteczniejszą rzeczą, jaką możesz zrobić dla zdrowia swoich włosów, jest uzyskanie jasnego obrazu tego, co faktycznie powoduje ten problem.
Zacznij od tego.
Bibliografia
- Vary, J.C. (2015). Wybrane zaburzenia przydatków skóry — trądzik, łysienie, nadpotliwość. Medical Clinics of North America, 99(6), 1195–1211. Przeczytaj badanie
- Gupta, A.K. i Charrette, A. (2014). Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania inhibitorów 5α-reduktazy w łysieniu androgenowym: metaanaliza sieciowa i ocena stosunku korzyści do ryzyka. Journal of Dermatological Treatment, 25(2), 156–161. Przeczytaj badanie
- Olsen, E.A. i in. (2002). Randomizowane badanie kliniczne porównujące 5% minoksydyl do stosowania miejscowego z 2% minoksydylem do stosowania miejscowego oraz placebo w leczeniu łysienia androgenowego u mężczyzn. Journal of the American Academy of Dermatology, 47(3), 377–385. Przeczytaj badanie
- Kaufman, K.D. i in. (1998). Finasteryd w leczeniu mężczyzn z łysieniem androgenowym. Journal of the American Academy of Dermatology, 39(4), 578–589. Przeczytaj badanie
- Belknap, S.M. i in. (2015). Cechy kliniczne i farmakogenomika w zespole po odstawieniu finasterydu. JAMA Dermatology, 151(6), 600–606. Przeczytaj badanie
- Adil, A. i Godwin, M. (2017). Skuteczność metod leczenia łysienia androgenowego: przegląd systematyczny i metaanaliza. Journal of the American Academy of Dermatology, 77(1), 136–141. Przeczytaj badanie